Załączniki do zarządzenia nr…..
Ministra Środowiska 
z dnia ……………..

Załącznik nr 1

IDENTYFIKACJA I OCENA ISTNIEJĄCYCH I POTENCJALNYCH ZAGROŻEŃ WEWNĘTRZNYCH I ZEWNĘTRZNYCH ORAZ SPOSOBY ELIMINACJI LUB OGRANICZANIA TYCH ZAGROŻEŃ I ICH SKUTKÓW

I.	Zagrożenia wewnętrzne istniejące1)

Lp.	Identyfikacja i ocena zagrożeń	Sposób eliminacji lub ograniczania zagrożeń i ich skutków	
1	Zarastanie cennych ekosystemów nieleśnych Parku brzozą, krzewami, trzciną m.in. z powodu zaprzestania użytkowania 	Systematyczne wykaszanie; usunięcie zakrzaczeń i drzew, a następnie systematyczne koszenie; ekstensywny wypas bydła i koni; zwiększenie uwodnienia siedlisk; utrzymanie dróg dojazdowych i mostów w celu umożliwienia dojazdu do miejsc wykonywania zabiegów ochronnych; promowanie programów rolno-środowiskowych; inne sposoby stosowane eksperymentalnie; wykup gruntów prywatnych; edukacja	
2	Odwodnienie siedlisk bagiennych	Ograniczanie odpływu wód z systemów melioracyjnych; odtworzenie naturalnej sieci hydrograficznej; współudział w zarządzaniu rozdziałem wód, szczególnie z rzeki Ełk w węźle wodnym w Modzelówce	
3	Ograniczony areał występowania gatunków roślin, grzybów i zwierząt	Ochrona tras migracyjnych poprzez usuwanie barier; ochrona areałów występowania tych gatunków przed dalszą fragmentacją (nie przecinanie ich nowymi drogami, szlakami turystycznymi); zwiększanie liczebności populacji np. poprzez właściwe kształtowanie siedliska, przenoszenie na nowe stanowiska	
4	Intensyfikacja rolnictwa. Niewłaściwa gospodarka ściekowa oraz niewłaściwe stosowanie nawozów i pestycydów	Propagowanie Dobrej Praktyki Rolniczej, rolnictwa ekologicznego, programów rolnośrodowiskowych, monitorowanie źródeł zanieczyszczeń, edukacja	
5	Pożary	Opracowanie planów operacyjnych; zwalczanie pożarów; poprawa uwodnienia siedlisk	
6	Nadmierna liczebność populacji niektórych gatunków zagrażająca bytowi gatunków cennych lub ich siedlisk	Ograniczenie liczebności populacji niektórych gatunków, np. lisów, jenotów, norki	
7	Rozprzestrzenianie się obcych gatunków fauny i flory 	Ograniczanie liczebności populacji gatunków inwazyjnych lub ich eliminacja 	
8	Zaburzona struktura troficzna ekosystemów	Tworzenie stref szczególnej ochrony; ochrona naturalnych mechanizmów regulacji liczebności zwierząt 	
9	Prywatna własność gruntów występująca w szachownicy gruntów Parku, uniemożliwiająca skuteczną realizację zadań ochronnych
	Wykupy, wymiana, przejmowanie oraz wydzierżawianie gruntów prywatnych	
10	Penetracja miejsc występowania cennych gatunków roślin, grzybów i zwierząt	Tworzenie ostoi i stref ochronnych gatunków roślin, grzybów i zwierząt; ograniczenia w udostępnianiu zasobów przyrodniczych Parku, a w szczególności np. ograniczenie spływów i poruszania się Biebrzą na odcinku Osowiec-ujście rzeki; limitowanie fotografowania i filmowania.; edukacja	
11	Penetracja obszarów przyrzecznych przez wędkarzy, zwłaszcza w okresach lęgów ptaków oraz presja na zasoby ichtiofauny Parku	Ograniczenie terminów i obszarów wędkowania, sposobu połowu; limitowanie liczby zezwoleń na połów ryb; edukacja	
12	Niezgodny z siedliskiem skład gatunkowy drzewostanów oraz niewłaściwa ich struktura	Regulacja składu gatunkowego i struktury; przebudowa drzewostanów, ochrona upraw i młodników powstałych z odnowienia sztucznego przed zgryzaniem przez jeleniowate
	
13	Zarastanie małych zbiorników, oczek wodnych – biotopów rzadkich gatunków płazów 	Usuwanie roślinności z części powierzchni zbiornika 	
14	Komunikacja drogowa, obecność i rozwój sieci drogowej powodujący barierę antropogeniczną, utrudniający bądź uniemożliwiający swobodne przemieszczanie się zwierząt	Grodzenie odcinków dróg w miejscach rozpoznanych jako najważniejsze szlaki migracyjne płazów i przenoszenie zwierząt w okresie godowym; budowa przejść i przepustów, ograniczenie prędkości, zakaz zatrzymywania w miejscach rozpoznanych jako najważniejsze szlaki migracyjne	
15	Nielegalne pozyskanie zwierząt, grzybów i roślin	Kontrola obszaru; edukacja 	
16	Obecność napowietrznych linii energetycznych stanowiących zagrożenie dla ptaków	Dążenie do poprowadzenia ich przewodami podziemnymi; umieszczanie na nich elementów odstraszających ptaki	
17	Zanieczyszczenie powietrza	Ocieplanie budynków, modernizacja systemów ogrzewania na wykorzystujące źródła czystej energii i energii odnawialnych	
18	Zanieczyszczenie powierzchni ziemi	Zbiórka, segregacja i wywóz odpadów 	
19	Urbanizacja, zunifikowany  charakter architektury niezgodny z lokalnymi tradycjami, powodujący utratę walorów krajobrazowych (krajobraz naturalny i kulturowy)  Parku	Dążenie do ograniczenia powierzchni zabudowy infrastrukturą techniczną, poprzez uzgadnianie studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, promowanie tradycji lokalnej architektury	
20	Brak miejsc odpowiednich do zakładania gniazd przez duże gatunki ptaków	Budowa platform gniazdowych, tworzenie stref ochronnych wokół gniazd	

II.	Zagrożenia wewnętrzne potencjalne1)

Identyfikacja i ocena zagrożeń	Sposób eliminacji lub ograniczania zagrożeń i ich skutków	
Budowa nowych ciągów komunikacyjnych	Grodzenie odcinków dróg w miejscach rozpoznanych jako najważniejsze szlaki migracyjne płazów
i przenoszenie zwierząt w okresie godowym; budowa przejść i przepustów, ograniczenie prędkości, zakaz zatrzymywania w miejscach rozpoznanych jako najważniejsze szlaki migracyjne	

III.	Zagrożenia zewnętrzne istniejące i potencjalne1)

Lp.	Identyfikacja i ocena zagrożeń	Sposób eliminacji lub ograniczania zagrożeń i ich skutków	
1	Odwodnienie siedlisk bagiennych	Ograniczanie odpływu wód z systemów melioracyjnych; restytucja naturalnej sieci hydrograficznej; współudział w zarządzaniu wodami dorzecza	
2	Intensyfikacja rolnictwa	Propagowanie Dobrej Praktyki Rolniczej, rolnictwa ekologicznego, programów rolnośrodowiskowych; edukacja	
3	Niewłaściwa gospodarka ściekowa oraz niewłaściwe stosowanie nawozów i pestycydów w zlewni Biebrzy	Monitorowanie źródeł zagrożeń, propagowanie rolnictwa ekologicznego, programów rolnośrodowiskowych; edukacja 	
4	Komunikacja drogowa, obecność i rozwój sieci drogowej powodujący barierę antropogeniczną, utrudniający bądź uniemożliwiający swobodne przemieszczanie się zwierząt	Grodzenie odcinków dróg w miejscach rozpoznanych jako najważniejsze szlaki migracyjne płazów i przenoszenie zwierząt w okresie godowym; budowa przepustów pod nowobudowanymi i modernizowanymi drogami w miejscach rozpoznanych jako najważniejsze szlaki migracyjne	
5	Pożary	Opracowanie planów operacyjnych; zwalczanie pożarów, poprawa uwilgotnienia siedlisk	
6	Zanieczyszczenie powierzchni ziemi	Promowanie rozwiązań zbiórki, segregacji i wywóz odpadów 	
7	Zanieczyszczenie powietrza	Promowanie systemów oszczędzających energię, wykorzystujących bardziej przyjazne dla środowiska nośniki energii, w szczególności odnawialne źródła energii	
8	Inwestycje z zakresu energetyki wiatrowej	Lokalizowanie inwestycji poza obszarem bezpośredniego zagrożenia dla ptaków w Parku	
9	Zabudowa panoram widokowych w miejscach występowania szczególnych walorów krajobrazowych Parku	Dążenie do ograniczenia powierzchni zabudowy infrastrukturą techniczną, poprzez uzgadnianie studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego